Bafra adının nereden geldiği kesin olarak bilinmez; ama bu belirsizlik, ilçenin binlerce yıllık çok kültürlü geçmişini yansıtan birbirinden renkli rivayetlere kapı aralar. Fenikeli tüccarlardan Luvi diline, Cenevizli denizcilerden Farsça bir deyişe uzanan bu anlatılar, hepsi de Kızılırmak'ın denize kavuştuğu bu bereketli kıyıda buluşur. İşte en çok anlatılan dört rivayet.
Bavra & Bafira — Fenikeli Tüccarlar
"Ticaret evlerinin adı, şehrin adı oldu."
En yaygın anlatıya göre, yaklaşık MÖ 521 dolaylarında Karadeniz'e açılan Fenikeli tüccarlar, Kızılırmak'ın denize döküldüğü koylara gemilerini yanaştırır; kurdukları ticaret evlerine "Bavra" (kimi kaynakta "Bafira") adını verirlerdi. Zamanla bu ad tüm yerleşimi kapsadı. Birçok araştırmacı, en güçlü ihtimalin bu "Bavra" kökeni olduğunu söyler.
Ba-Hura — "Büyük Irmak"
"Şehre adını, yanı başındaki nehir verdi."
Bir başka teoriye göre ad, Luvice'de Kızılırmak'ın karşılığı olan "Ba-Hura" yani "Büyük Irmak" sözcüğünden türemiştir. Bu görüş, Bafra'nın kaderini binlerce yıldır belirleyen Kızılırmak ile ismi arasında doğrudan bir bağ kurar.
Kızılırmak'ın denize açıldığı kıyılar
Bafiros — Denizcilerin Dilinde
"Sonu '-os' ile biten bir liman adı."
Kimi kaynaklarda şehirden "Bafiros" adıyla söz edilir. Bu adı Venedikli, Cenevizli ve Rum denizcilerin kullandığı düşünülür; özellikle Rumların sonu "-os" ile biten adlandırma geleneği bu ihtimali güçlendirir. Ne var ki bu toplulukların gittikleri yerlere kendi adlarını ekleme âdeti olduğundan, "Bafiros"un asıl ad değil, bir takma ad olması daha olasıdır.
Baf-Rah — Farsça "Yol Almak"
"Düşen bir harf, yeni bir isim."
Son rivayete göre ad, Farsça "yol almak" anlamına gelen "Baf-Rah" (kimi kaynakta Baf-Raf) sözcüğünden gelir; halk arasında söylene söylene sondaki "-h" düşmüş ve "Bafra" ortaya çıkmıştır. Bir anlatı, bu deyişi bölgeye gelen bir beyle ilişkilendirir.
Not: Yukarıdaki anlatılar kesin bilgi değil, yaygın rivayet ve teorilerdir.